Over seksisme

Dit is de lange versie van mijn opiniestuk in NRC over seksisme

 

Noor Spanjer deed in NRC een oproep aan mannen om kleedkamertaal van andere mannen te veroordelen. In haar artikel “De seksist sterft niet vanzelf uit. Mannen, grijp in” schrijft ze dat wij mannen elkaar moeten corrigeren.

Ze verwijst naar Trump, uiteraard, en de protestgolf op Twitter: onder de hashtag #notokay rapporteren vrouwen en meisjes gevallen van seksuele intimidatie door mannen. “Twitter is een uitstekende plek gebleken om collectief verzet te tonen tegen mannen die bijdragen aan verkrachtingscultuur. Maar degene die we daarin niet luid genoeg horen zijn mannen – de jongens die samen met de seksist in de kleedkamer staan.”

Nu wil ik eerst even helder krijgen wat seksisme is. Dat is volgens mij discriminatie in woorden of daden van het andere geslacht. Bijvoorbeeld: een bedrijf neemt een vrouw niet aan voor een functie omdat zij een vrouw is. Ze is volledig geschikt voor de baan in kwestie, maar op basis van vooroordelen (ze is een vrouw dus ze zal wel dom, labiel, huilerig, manipulatief en binnen no time zwanger zijn) verkiest men een man ook al is die minder gekwalificeerd. Dat is seksisme in daden.

Seksisme in woorden mag onschuldiger lijken, op basis van het argument “schelden doet geen zeer”, maar is dat niet – seksisme in woorden draagt bij aan de vooroordelen op basis waarvan discriminerend gehandeld wordt, net zoals racisme in woorden en visuele representaties bijdraagt aan het in stand houden van negatieve stereotiepen, die aanleiding tot racistisch handelen kunnen geven. Bovendien is ook al het enkele feit kwalijk dat de uitlatingen denigrerend, beledigend en kwetsend zijn.

Toch denk ik dat de werkelijkheid complexer is. De ‘kleedkamertaal’ waar we het over hebben is volgens mij toch meer een uiting van seksuele drift dan van ‘een negatief vrouwbeeld’. Het is niet zozeer een algemene visie op vrouwen die bovendrijft bij deze mannen in de kleedkamer als wel hun testosteronspiegel die op dat moment even een uitlaatklep zoekt. En tsja, of het sanctioneren van zulke taal er nu toe leidt dat mannen hun handen eerder thuis zullen houden – dat weet ik niet. Je kunt net zo goed het omgekeerde beweren.

Voor sommige mannen is machotaal een manier om om te gaan met de seksuele macht die vrouwen over hen hebben – bij voortduring zien zij vrouwen voorbij lopen met wie ze naar bed zouden willen, maar ze mogen het niet. En ze doen het ook niet. Stoere taal duidt, denk ik, op weinig zelfvertrouwen. Wanneer je als man met veel leuke vrouwen naar bed bent geweest, voel je weinig behoefte daarover op te scheppen. Maar wanneer een man zulke taal uitslaat, betekent dat nog niet dat hiermee een ‘verkrachtingscultuur’ (Spanjer) gestimuleerd wordt.

Wel zijn veel mannen gefrustreerd. Ze zouden veel meer seks willen dan ze kunnen krijgen. De vraag is waar al dat overtollige zaad heen moet. We hebben porno en prostitutie, maar veel feministes zijn van beide domeinen geen voorstander. Van verkrachting uiteraard ook niet, en van talige uitingen met seksistische strekking ook niet. Wat nu?

Mannelijke lust moet gekanaliseerd worden. In de oertijd kon hij een vrouw bespringen, maar geleidelijk aan is de man zich steeds beter gaan gedragen. In de twintigste eeuw, als hij een leuke vrouw zag, zou een man haar niet bespringen maar misschien wel aanspreken – een compliment maken, een telefoonnummer vragen of geven. Alles was mogelijk, variërend van charmeurs als Julio Iglesias of Charles Aznavour die vrouwen vaak gewenst om hun vinger wonden tot een fluitende bouwvakker die lachend in zijn bouwput gelaten werd door diezelfde vrouwen omdat hij bij hen geen schijn van kans maakte.

Nu, in de 21ste eeuw, wordt ook correct versiergedrag van mannen steeds minder acceptabel, door alle slechte voorbeelden. We kennen de verhalen van pornoactrices die met een pistool op de slapen gedwongen werden tot seks voor de camera (Linda Lovelace in Deep Throat), alle vormen van machtsmisbruik door mannen (variërend van het tamelijk onschuldige handje van Lubbers tot de Lewinsky-affaire, DSK en Berlusconi) en de laatste vijf jaar regent het opiniestukken van vrouwen die zeggen ‘laat ons met rust in de publieke ruimte’. Zij hebben genoeg van het cat calling door kansloze mannen op straat. Ik citeer uit urban dictionary om duidelijk te maken over wat voor soort lastigvallen cat calling is : de man zegt zoiets als “Whooooooooh, baby! Aye, how bout you bring your fine ass ova here and let me explore your candy land, sugar-tits!” en de vrouw antwoordt “Eww, you pervert! Stop cat calling me!”.

Omdat hier – terecht – toenemend verzet tegen bestaat en het onderwerp in de media steeds terugkeert, ontstaat een cultuur waarbij de man het gevoel kan krijgen dat hij zijn seksualiteit moet onderdrukken. Die kan hij alleen nog in man caves en op pornosites uitleven want in de ‘beschaafde’ bovenwereld mag het niet meer.

De oproep van Spanjer is nu om ook in de man caves elkaar bestraffend toe te spreken, wanneer er seksistische taal gesproken wordt. Zo gaat het steeds verder, wat vermoedelijk betekent dat we in een steeds volmaaktere wereld belanden. Maar het ontwerpen van een gelijkwaardige, geëmancipeerde samenleving kan niet gestoeld zijn op een ontkenning van driften.

Natuurlijk ben ik ook tegen ‘rape talk’ en terecht maakt Spanjer een onderscheid met ‘sex talk’. Maar we moeten niet toe naar een cultuur waarin een man zich kapot moet gaan schamen omdat hij seksueel verlangen ervaart voor de vrouwen om hem heen. Love is messy, seks ook – en er zit een zekere spanning op heteroseksueel contact. Het meest politiek correcte is een man die zich volledig afwachtend opstelt, maar de realiteit is dat de meeste vrouwen zo’n man niet aantrekkelijk vinden. Toch zie ik al gebeuren dat een voorzichtige poging tot zoenen door een jongen bij een meisje waar hij al uren mee aan de bar staat te praten en te flirten door de feministes in de sfeer van aanranding getrokken gaat worden. En zo zal het steeds verder gaan totdat de man zich moet gaan schamen voor het feit dat hij een man is.

Spanjer is blij dat veel jongen mensen om haar heen wél een voelspriet voor seksisme hebben. Maar het voorbeeld dat ze er zelf bij geeft, is voor mij juist exemplarisch voor waar het niet heen moet : ‘Een collega van 23 wees me laatst op een titel waar onnodig in werd vermeld dat de vrouw over wie het artikel ging ‘beautiful’ was.’ Hallo, mogen we ook niet onnodig vermelden dat een man mooi is, of een bloem? Ik ben bang, als Spanjer de wereld zou mogen regisseren, dat we inderdaad niet meer van ‘een mooie vrouw’ zouden mogen spreken, tenzij dan in strikt noodzakelijke gevallen.

Dit is feminisme dat zichzelf in de voet schiet. Als je mannen zo ver in een hoek wil drijven, kun je niet verwachten dat er meer begrip ontstaat. Er wordt een directe lijn getrokken van mannen die tegen elkaar zeggen ‘goh wat een lekker wijf is dat’ naar de term ‘rape talk’ en daarmee dus naar verkrachting. Want die taal zou een verkrachtingscultuur in de hand werken. Hetzelfde werd in de jaren zeventig gezegd over porno. Porn is the theory, rape the practice – zou brulden de eerste feministes, die de penis überhaupt als een wapen van onderdrukking beschouwden. Gelukkig kwam er later een nieuwe stroming binnen het feminisme, de sex positive feminism, die veel milder over porno dacht.

Inmiddels is het verleiden van vrouwen verdacht geworden door pick up artists en dating coaches die op hun beurt weer in een kwaad daglicht gesteld zijn door Julien Blanc. Dat is jammer, want er is een groot grijs gebied tussen veleiden en verkrachten. Denk aan Michel Delpech die een meisje in het park ziet en zingt : Pour un flirt avec toi/je ferais n’importe quoi. (Voor een flirt met jou/zou ik alles doen). Ik vind dat charmant en hoop dat die traditie niet uitsterft. Een meisje dat in de Coffee Company flirtende blikken werpt naar een jongen totdat hij eindelijk zijn moed bij elkaar raapt om haar aan te spreken is geen slachtoffer van verkrachting, aanranding of harassment. Daarom moeten we een cultuur vermijden waarin we elk initiatief van de man IRL (In Real Life) dreigen uit te bannen als potentieel fout, intimiderend, ongewenst – en we alleen nog op dating apps laffe berichtjes aan elkaar sturen.

Het is goed dat vrouwen zeggen: dat ik hotpants draag of een kanten topje of een strakke legging met tijgerprint, betekent nog niet dat ik daarmee mannen wil opwinden of zit te wachten op gefluit. Okay. Maar misschien mogen vrouwen ook begrijpen dat het voor een man verwarrend is: hij ontvangt, of hij wil of niet, het signaal ‘die vrouw wil seks’. In die boodschap die onze bovenkamer ontvangt, is geen specificatie opgenomen in de trant van ‘met mij/alleen met haar vriend/wellicht met een voorbijganger, mits hij eruit ziet als Brock O’Hurn’.

Kan iemand anders een serious game maken waarbij we eens in de huid van het andere geslacht kunnen kruipen, of bestaat dat al ?

Dames. Het is onvermijdelijk dat wij heteromannen seksuele aantrekkingskracht voor jullie voelen. Als dat betekent dat we jullie als ‘lustobjecten’ zien, kunnen wij daar weinig aan doen. Zo zijn we geprogrammeerd en dat is waarom we met jullie naar bed willen. Dat betekent niet dat wij jullie uitsluitend als lustobjecten ervaren en niet beseffen dat jullie volwaardige wezens zijn. Zoals ik in een ander artikel schreef (https://www.vn.nl/colin-van-heezik-sixpackman/), is de man ook een lustobject geworden dus wat dat betreft staan we tegenwoordig quitte. Ook vrouwen kunnen in bepaalde contexten een man tot zijn lekkere lichaam reduceren.

Maar, of het nu een man of een vrouw betreft, het ‘lustobject’ zijn betekent niet dat je in een tafel of een stoel verandert. Er is sprake van een verlangen en dat heeft een subject en een object. Het subject is de persoon die verlangt, het object de persoon naar wie het uitgaat. Lacan heeft het over het ‘objet petit a’; het onbereikbare doel waarnaar het verlangen uitgaat.

Het gaat erom dat we deze gevoelens weten te reguleren. Op de redactie van LINDA. wordt d ehalve dag over mannen en seks gekletst – en als er een mooie man binnenstapt wordt hij precies zo aangekeken als een mooie vrouw op een werkvloer met veel mannen. Er wordt gegiecheld, gefluisterd en achteraf stoom afgeblazen. Wat een lekker ding! En van mij mag dat best. Zo lang we maar proberen elkaar serieus te nemen wanneer het erom gaat of iemand gekwalificeerd is.

Van mij mag een man dus op zijn werk, als hij een mooie vrouwelijke collega ziet, best denken: ‘wat een schoonheid’ en mag hij dat ook best tegen zijn mannelijke collega zeggen. Als hij haar maar niet op de billen gaat tikken en niet denkt dat zij dom is omdat ze grote borsten heeft. En als zij maar niet wordt voorgetrokken ten opzichte van mannelijke collega’s of vrouwelijke collega’s met minder mooie billen/borsten/benen/lippen/ogen/oren.

Het zal niet eenvoudig zijn deze zaken strikt van elkaar te scheiden, al zou het wel moeten. Maar dat we ooit zover zullen komen lijkt me een illusie. Zowel mannen als vrouwen hebben seksuele verlangens, die we meestal niet thuis laten maar overal met ons mee dragen en die onze blik op de ander en onze taal beïnvloeden.

Een volledig politiek correcte wereld is niet haalbaar, wel eentje waarin oerinstincten zo goed mogelijk worden gekanaliseerd. Belangrijk is vooral dat mannen en vrouwen zich in elkaar verdiepen. Dat de man zich inleeft in een vrouw die zich vernederd voelt, maar ook dat een vrouw oog heeft voor la condition masculine. Ik probeer me als man in te leven in een vrouw die zich ‘objectified’ voelt – maar vraag ook van vrouwen dat zij oog hebben voor het perspectief van de man.

«Je te comprends, moi non plus», werd gegrapt in het boek Mannen en vrouwen van Francoise Giroud en Bernard-Henri Lévy uit 1993, verwijzend naar Gainsbourgs Je t’ aime mon non plus. Mannen en vrouwen zullen elkaar nooit helemaal begrijpen, maar laten we het blijven proberen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: