Swipen, chatten, daten, dumpen. Een dialoog met Tomas Kaan over Tinder Love

http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2015-2016/tinder-love.html

VPRO GIDS 14 februari 2016

https://blendle.com/i/vpro-gids/liefde-in-tijden-van-internet/bnl-vprogids-20160209-129238_liefde_in_tijden_van_internet

intro :

In de Tegenlicht-aflevering Tinder Love duikt regisseur Tomas Kaan in de wereld van het online daten en belicht hij experimenten met virtuele seks en liefde. Voor zijn documentaire sprak hij in de VS met de oprichters van dating-app Tinder en van dating-site OkCupid, in Maleisië met robotwetenschappers en in Amsterdam en Parijs met Tinder-gebruikers onder wie Colin van Heezik, die een boek schrijft over de dating-revolutie vanuit zijn perspectief als mannelijke single. Voor VPRO GIDS praten Tomas en Colin verder over liefde en seks in de 21ste eeuw.

1. de online dating revolutie

Tomas : Zie jij de dating-revolutie nou als iets positiefs?
Colin : Ik denk dat jonge vrouwen mede dankzij de dating-apps nu echt seksueel bevrijd zijn en zichzelf helemaal niet meer als prooi van de man zien. Ze zijn zelf jagers geworden! Dat lijkt me positief. Het grote nadeel van de dating-apps is dat er een wegwerpcultuur kan ontstaan waarbij mensen elkaar als producten behandelen: swipen, chatten, daten, dumpen.
Tomas : In mijn documentaire vertel je hoe je met behulp van Tinder een serieel dater bent geworden die verdronk in een oceaan van vrouwen.
Colin : Ja, ik heb dat zelf opgezocht, maar ik heb geen vrouwen misleid. Dat ik een boek schrijf over het eigentijdse daten staat gewoon op mijn Tinder-profiel en de vrouwen met wie ik date vinden dat altijd juist wel grappig of interessant.

Tomas : Is Tinder niet het bewijs dat onze zoektocht naar liefde en seks een heel ijdele aangelegenheid is : dat het helemaal niet gaat over iemand anders maar eigenlijk alleen maar over jezelf ?
Colin : Mensen zoeken vaak eigenschappen bij hun partner online die ze zelf zouden willen bezitten. Dat is wat ik gezien heb, en UvA-socioloog Jitse Schuurmans is met zijn onderzoek naar online daten tot diezelfde conclusie gekomen. Dat is ten dele ook de aantrekkingskracht van het virtuele domein : hoe we een mooiere versie van onszelf creëren op ons profiel, en ons gevleid voelen wanneer we een match hebben met zulke geweldige mensen dat ze alleen maar kunnen tegenvallen in het echt.
Tomas : Tinder is volgens mij ook een soort spiegel, die ons ego streelt. Het is de instant- bevrediging van het geliket worden an sich.

Colin : Vorig jaar verscheen in Vanity Fair een groot artikel over Tinder, waarin twintigers uit de VS  vertellen hoe er een hook-up culture ontstaan is rondom Tinder : een dating-cultuur waarin iedereen snelle seksdates regelt en romantiek verdwenen is.
Tomas : Ja, maar op studentencampussen en in Manhattan was er al een hook-up cultuur.
Hoe we liefde en seks vinden en hoe we met elkaar omgaan, is een kwestie van cultuur. We kunnen dat niet allemaal op een technologie afschuiven.
Colin : Dat klopt, maar ik denk wel degelijk dat de technologie een grote invloed heeft op ons gedrag. Wanneer het zo makkelijk is geworden weer een blik nieuwe partners open te trekken, gaan mensen minder hun best doen om er wat van te maken met degene die ze gevonden hebben.
Tomas : Voor veel mensen is het een uitkomst: die zouden veel minder romantische contacten hebben als er geen dating-apps waren. Bijvoorbeeld omdat ze te verlegen zijn om iemand in het echt aan te spreken.

Colin : Volgens cijfers van Tinder zelf zitten Tinder-gebruikers meer op Tinder dan Facebook-gebruikers op Facebook, namelijk zo’n anderhalf uur per dag.
Tomas : Dat is echt gigantisch he ?
Colin : Ja, maar is dat nou een zinvolle investering in je liefdesleven? Of veranderen we gewoon in  Tinder-verslaafden?
Tomas : Vaak wel, maar Tinder heeft wereldwijd ook 9 miljard mensen aan elkaar gekoppeld. Wat mensen daar vervolgens mee doen is hun eigen verantwoordelijkheid. Ik kan het de firma Heineken ook niet verwijten dat ik een kater heb omdat ik teveel bier heb gedronken.
Colin : Je interviewt Tinder-oprichter Sean Red die zegt dat veel keuze niets afdoet aan de mogelijkheid van een diepe connectie met iemand die je echt bijzonder vindt. Maar kunnen we zo’n diepe connectie nog wel vinden, wanneer die app ons stimuleert om met 20 mensen tegelijk te chatten?
Tomas : Ik ben als maker niet op zoek naar een soort instant-moraliteit. Ik vind het interessant te laten zien wat er nu gebeurt en wat er in de toekomst kan gebeuren wanneer je dat doortrekt, met de technologische mogelijkheden die er nu al zijn.

Colin : Het online daten begon met dating-sites zoals OkCupid, die mensen aan elkaar koppelen op basis van algoritmes.
Tomas : Ja, dus je vult in wat voor partner je zoekt (niet-rokend, vegetariër, atheïst…) en de site stelt je voor aan mensen met wie je een hoog matchings-percentage hebt.
Colin : Nu heb je voor je Tegenlicht-docu OkCupid-oprichter Christian Rudder geïnterviewd, die voorrekent dat er alleen al in New York City iedere dag 100 huwelijken worden voltrokken van mensen die elkaar op OkCupid ontmoet hebben.
Tomas : Ja, en Rudder denkt dat de kans op een succesvol huwelijk groter is wanneer je je partner uit 10.000 kandidaten gekozen hebt, dan uit 10.
Colin : Dat zou je denken, inderdaad. En toch heeft gedragspsycholoog Barry Schwartz onderzocht dat mensen van te veel keuze niet gelukkiger worden, maar juist minder gelukkig. Omdat ze niet meer kunnen kiezen, of het gevoel houden dat ze misschien de verkeerde keuze hebben gemaakt.
Tomas : Daarom zegt Rudder ook : zo’n datingsite moet een middel blijven en geen doel worden. Dus je moet niet eeuwig door blijven zoeken naar een nóg betere partner. En ik voer ook een wiskundige op die OkCupid gehackt heeft. Chris McKinlay wist een zodanig profiel op te stellen, dat hij opeens 33.000 matches had. Al die vrouwen dachten dat hij hun droomprins was.
Colin : Dat komt omdat hij een heel vlak profiel had opgesteld. En ik denk dat dating-sites in het algemeen dat effect hebben : als ik de profielen bekijk op een site waar ik zelf lid van ben, The Inner Circle, valt me op hoeveel die op elkaar lijken. Iedereen houdt van reizen en diners met vrienden, want daar kan niemand op afknappen. Dat krijg je als ergens een marktwerking ontstaat, waarbij iedereen zijn marktwaarde wil verhogen. Dan wil je bij zoveel mogelijk mensen in de smaak vallen. Juist je distinctieve kenmerken, je eigenaardigheden en zwaktes ga je dan weglaten.
Tomas : Dat is dus wat McKinlay gedaan heeft. Hij heeft een universeel profiel gemaakt, waardoor hij eigenlijk een hele saaie vent werd, maar kennelijk wel aantrekkelijk voor veel vrouwen.
Colin : Dat is ook wat dating coaches ons verkopen: hoe word je een ‘universeel aantrekkelijk’ persoon, oftewel iemand met een hogere marktwaarde? Zo helpt de liefdesindustrie ons lang niet altijd om een passende partner te vinden, maar wakkert ze ons verlangen aan om een ‘betere’ partner te vinden.

2. seks en liefde met robots

Tomas : Bij Tegenlicht gaat het niet alleen over het heden, maar ook over de toekomst ; we willen die verrekijker iets verder zetten. Als je de technologische mogelijkheden van vandaag extrapoleert naar de toekomst, komen we uit bij robotliefde.
Colin : Ik vind dat inderdaad sterk aan jouw documentaire : dat je online daten verbindt met virtuele seks en liefde. Je bouwt dat op via het verschijnsel van chatbots : computerprogramma’s die chatten met bezoekers van dating-sites, zonder dat je meteen merkt dat je met een virtuele gespreksgenoot te maken hebt.
Tomas : Ja, daarom heb ik ook psycholoog Robert Epstein geïnterviewd, die een expert is op het gebied van kunstmatige intelligentie. Hij werd in 2006 verliefd op een chatbot en haalde daarmee het nieuws. Het is een beetje het verhaal van de film Her, maar dan al in 2006 !
Colin : Ik vraag me af of dat verhaal niet gewoon een publiciteitsstunt van hem was. Zou juist hij die zelf zulke programma’s schrijft het niet gemerkt hebben?
Tomas : Of het waar is of niet, het is interessant dat we computerprogramma’s hebben die steeds beter een mens kunnen nabootsen. Daarom ben ik ook naar Maleisië gegaan, waar experimenten ontwikkeld worden met seks en liefde met robots. Zo hebben ze al een apparaat waarmee je elkaar op afstand kunt kussen. Dus je hebt een vriendin in Hong Kong die tijdens een video-gesprek een kus geeft aan een device met siliconen en jij hebt in Parijs je lippen tegen zo’n zelfde ding aan gekleefd en voelt een kus. In de toekomst kunnen ze daar ook geur en smaak van een persoon aan toevoegen.
Colin : Krijgen we dan ook robots die eruit zien als echte mensen, met geur en smaak, en waar we verliefd op kunnen worden?
Tomas : Dat kan. Die wetenschappers zeggen: het is allemaal een kwestie van software. Dus je kunt alles instellen, van borstgrootte tot karaktertrekken : misschien wil je een vriendin met een zuidelijk temperament, of eentje die het de helft van de tijd met je oneens is. Dat kan je allemaal programmeren ; en dan is het spannend wat er gebeurt als je geen verschil meer ziet met een echt mens.

Colin : Je interviewt ook David Levy, auteur van Liefde en seks met robots, die zegt : wat is er mis mee, als het je maar gelukkig maakt ?
Tomas : Ja, het kan een optie zijn voor mensen die fysiek of sociaal heel moeilijk contact kunnen leggen. Zoals Levy stelt : het gaat niet om seks met een robot in plaats van een mens, maar seks met een robot in plaats van helemaal geen seks.
Colin : Dat kun je ook weerspreken. Als je seks kunt hebben met een robot die eruit ziet als Penelope Cruz, heb je dan nog interesse in je iets te dikke buurmeisje ? In Japan hebben sommige jongens nu al een virtual girlfriend op hun smartphone : een fictief meisje dat ze herinnert aan het mooiste meisje van de klas, dat ze als puber niet konden krijgen. Dus die meisjes zijn 15 en die mannen vaak al in de dertig, maar hebben op hun smartphone een alter ego van 17.
Tomas : Dat is wel treurig ja. En dan kom je in de toekomst, waar je de ideale partner hebt gefabriceerd, maar die is van teflon. Ook als veel mensen er gelukkiger van worden, moet je er sceptisch tegenover staan –  net als met knuffelrobots voor bejaarden. Dat kan heel fijn zijn, maar we moeten ons wel afvragen of je niet beter zelf kan gaan knuffelen met opa dan een knuffelrobot neer te zetten.

Colin : Het fantasme is dat je van zo’n robot een ideale partner kunt maken. Maar je wilt ook dat die robot op een echt mens lijkt en dus af en toe een beetje onaardig tegen je doet. Naarmate je dat verder doorvoert, kom je uit op een robot waarvan je het gedrag niet meer kunt controleren. En die jou niet per se gelukkig maakt, maar je ook ongelukkig kan maken, net als een echt mens. Die jaloers kan worden en een crime passionnel kan plegen. Ik vind dat wel een ‘griezelige ontwikkeling’, om met Dr. Clavan te spreken.
Tomas : Dat zou een mooi script zijn he? Moeten we die robot dan berechten? Maar goed, je kunt een situatie krijgen waarin niet wij degene zijn die met de computer spelen, maar de computer degene die met ons speelt. En dat is natuurlijk al heel vaak het geval.
Colin : Ik ben het kortom niet zo eens met Levy die geen enkel gevaar ziet in robotliefde.
Tomas : Ik ook niet. In mijn documentaire wil ik gewoon laten zien wat nu technologisch mogelijk is en wat zomaar eens zou kunnen gebeuren, juist als je er niet over nadenkt : dat is dus een toekomst waar we seks en liefde met robots hebben.
Colin : Zijn er nog dingen waarvan je het jammer vindt dat ze de documentaire niet gehaald hebben?
Tomas : Nou, ik had iets gefilmd over seks op afstand : daar wordt nu al technologie voor ontwikkeld door een bedrijf uit Amsterdam. Maar ik geloof niet dat het veel beter is dan een ouderwetse pot telefoonseks hoor. Ik denk sowieso dat er niks beters is dan the real thing – dat kan nooit worden vervangen. Echte liefde is altijd onvolmaakt.

Op 17 februari is er  een interactieve Tegenlicht-meet up in Pakhuis de Zwijger (Amsterdam) waarvoor een speciale app is ontwikkeld: tindrlicht.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: