Mag misdaad gezellig zijn?

nrc.next Opinie, 10 oktober 2012

Door Colin van Heezik

Het zingt al een tijdje rond in Amsterdam: hij is zo charmant, het is zo’n leuke man. Helemaal niet wat je je voorstelt bij een crimineel. De gezelligste misdadiger van Nederland, die columns schrijft in Nieuwe Revu (die tikt hij op een frisse MacBook). Binnenkort verschijnt hij op televisie bij de publieke omroep, waar hij college gaat geven over zijn vak.

BN’ers zijn benieuwd naar de College Tour met Holleeder, bleek vorige week in PowNews uit een rondvraagje onder rodelopergangers op het Nederlands Film Festival. Waar heeft hij het losgeld verstopt en wat gaat hij doen met die guldenbiljetten? Hoe krijg je iemand met twee klappen helemaal tegen de grond? En: wat is er nou zo moeilijk aan het beroep van een ontvoerder en, nou, toch tópcrimineel?

Uit de reacties sprak een mengeling van nieuwsgierigheid, bewondering en relativering: Holleeder is wel stout geweest, maar dat doen we tegenwoordig af met een knipoogje. BN’ers gaan ook met hem op de foto. Leuk joh. Hij heeft zijn straf toch uitgezeten?

We sympathiseren al jaren met criminelen in films en dat slaat nu over naar echte criminelen. Het is spannend en vermakelijk. En hoe slecht zijn ze nu eigenlijk? Het slechte zit toch in elke mens? Dan liever zo’n ouderwetse boef als Holleeder dan zo’n Wall Street-jakhals die te lui is om iemand te ontvoeren voor z’n centen.

De gedachte is dat de bovenwereld even slecht is als de onderwereld. Maar is Marc Dutroux nu ook een toppedofiel? Nodigen we hem uit in College Tour? Nee. Dus het heeft ermee te maken dat we Holleeders daden minder erg vinden. Hij is wel een boef, maar ja.

Dit type ruimdenkendheid vind ik een beetje eng. Alsof je bekrompen-ouderwets-moraliserend bent wanneer je zegt dat je er moeite mee hebt. Moreel is het nieuwe preuts, wat dat betreft. Doe eens niet zo stijf!

Natuurlijk is misdaad fascinerend. Je kunt ook best criminelen interviewen als dat past in een serieus project waarbij je je in de misdaad verdiept. Dat deed de journalist  Truman Capote in 1966. Voor In Cold Blood, het oerboek van de literaire non-fictie, interviewde Capote de daders  van een moord in Kansas op een rijke boer, diens vrouw en twee van hun vier kinderen. De Fransman Emmanuel Carrère schreef ook zo’n briljant boek, over een man die in 1993 zijn eigen vrouw en kinderen vermoordde. Hij correspondeerde daarvoor met hem en zocht hem op in de gevangenis. Het resultaat was een werk (L’adversaire) dat inzicht verschafte in de psyche van de moordenaar. En het bleef tegelijk op afstand.

Dat is iets anders dan een crimineel uitnodigen in een televisieprogramma waar studenten vragen mogen stellen aan een bekend en succesvol of inspirerend persoon. Dat neigt toch naar salonfähig maken (‘Holleeder is nu oké’). Straks kijken er 2,5 miljoen mensen naar Holleeder die college geeft over hoe je iemand moet ontvoeren. En misschien gaat het nog verder. Dan wordt er op de rechtenfaculteit gezegd: vandaag belichten we het vak eens van de andere kant, met de veelgevraagde gastspreker Willem Holleeder. Een eredoctoraat, kan ook. Moet toch kunnen. Dat is spannend. Taboedoorbrekend!

Betekent dit dat ons ‘moreel besef’ verdwijnt? Ik denk in elk geval dat de vraag ‘of iets door de beugel kan’ steeds ouderwetser klinkt. Frank Sinatra scheen banden met de onderwereld te hebben, maar hij kwam daar niet openlijk voor uit. Hij is één keer met een maffiabaas op de foto gegaan, maar dat was een foutje. En daar werd schande van gesproken.

Natuurlijk is er altijd een fascinatie geweest voor duistere personages. Van Kapitein Haak tot Don Corleone en van Jack the Ripper tot Marc Dutroux, echte en fictieve criminelen boeien ons mateloos – of het nu bankrovers, zakkenrollers, meesteroplichters, ontvoerders, piraten, maffiozen of seriemoordenaars en kinderverkrachters zijn. Maar dat is iets anders dan wat er nu gebeurt met Holleeder. Het is meer dan een fascinatie. Het is geen bewondering meer voor een mysterieuze onderwereldfiguur die op afstand blijft, maar een doorgeslagen moreel relativisme en een ongegeneerde omarming van de publieke figuur Holleeder als ‘het stoutste jongetje van de klas’ in BN’erland.

Holleeder is onze nationale knuffelcrimineel geworden. En de publieke omroep doet hier lekker aan mee, Twan Huys voorop. Dit opent de deur naar Holleeder in panels, Holleeder als gastspreker, Holleeder als tafelheer bij DWDD. Noem mij maar een moraalridder, maar ik vind niet dat de publieke omroep bij Holleeder achterop de scooter kan gaan zitten.

Illustratie : Sebe Emmelot – www.sebe.nl

Advertenties
Comments
One Response to “Mag misdaad gezellig zijn?”
  1. Jesse schreef:

    Weet je waar ik mee kapot aan erger? Juist al dit soort stukjes over de media aandacht die Holleeder nu krijgt, of opzoekt, zo je wil. Dat zijn dezelfde mensen die likkebaardend een documentaire van Capone bekijken, maar als een hedendaagse landgenoot beroemd is geworden door misdaad, zijn ze er als de kippen bij om te veroordelen dat hij aandacht krijgt. Ik zeg: puur rationeel ondernemerschap. Die vent moet miljoenen terugbetalen aan onze overheid, en ik ben als belastingbetaler maar wat blij dat hij daar op deze manier een begin mee maakt. Verder: Colin van Heezik moet maar eens bij zichzelf te rade gaan. Als hij denkt dat met het uitnodigen van Holleeder door College Tour criminaliteit ‘salonfahig’ wordt, dan heb je wel heel weinig vertrouwen in het moreel kompas van anderen. Er zijn trouwens BN’ers die al jarenlang meedraaien in het schnabbelcircuit en die ik veel minder interessant vind, maar waar ik desondanks ook mee doodgegooid word. Ikzelf verwacht dat de studenten zeer kritische vragen zullen stellen, en ik zie ook niet in waarom de publieke omroep zo schijterig moet zijn hem niet uit te nodigen. En ik zou zelf ook niet met Holleeder op de foto willen gaan, maar ik ben redelijk nieuwsgierig of er interessante vragen aan hem gesteld worden, en of hij interessante antwoorden heeft. Tegelijkertijd verwacht ik dat de aandacht voor hem mettertijd zal verslappen; in ieder geval van mijn kant, behalve als hij echt goede columns gaat schrijven. Bovendien: je hoeft toch niet naar College Tour te kijken? Als laatste tegenwerping jegens al die zuurpruimen die over elkaar heenbuitelen om de aandacht voor Holleeder te veroordelen, zou ik willen zeggen: ‘wie zonder zonde is, werpe de eerste steen’.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: