Frankrijks grootste charmeur

Charles Aznavour: Frankrijks grootste charmeur

Leven in Frankrijk, zomer 2010

Door Colin van Heezik

Vorig jaar werd Charles Aznavour 85 jaar, maar de bard met de trouwe hondenogen wil van geen afscheid weten. Hoe een arme Armeniër niet alleen uitgroeide tot een van de populairste chansonniers van Frankrijk, maar ook van de rest van de wereld.

Denkend aan Frankrijk hoor ik Aznavour. Als zestienjarige draaide ik ‘La Bohème’ grijs, zonder dat ik er veel van begreep. Ik besloot de tekst uit te schrijven en elk woord op te zoeken. Nuit blanche: doorwaakte nacht. Chevalet: schildersezel. Toi qui posais nue, jij die naakt poseerde. Dat is het echte leven! Een paar jaar later vertrek ik naar Parijs. Natuurlijk blijkt het er niet altijd zo te zijn als Aznavour in zijn liedjes belooft. Maar als het tegenvalt, is er een vaste remedie: een van zijn platen opzetten. Aznavour wordt geboren in Parijs op 22 mei 1924. Zijn unieke tenorstem is helder en fonkelend in de hoge noten, diep en donker in de lage registers. Maar Aznavour is niet alleen zanger, ook als liedjesschrijver is hij onvoorstelbaar productief. Hij schrijft in totaal zo’n duizend liedjes, waarvan tenminste 150 in het Engels, honderd in het Italiaans, zeventig in het Spaans en ja, zelfs vijftig in het Duits. Wereldwijd verkoopt hij meer dan honderd miljoen platen. De erkenning van zijn talent stopt nooit: in 1998 wordt Aznavour (dan 74) door CNN en lezers van Time Online verkozen tot Entertainer of the Century. Aznavour is de terechte nummer 1. Hij heeft de overtuiging van een zanger die zijn eigen werk zingt en de emotie in zijn stem legt die hij aan zijn schrijftafel heeft ervaren, die bij de luisteraar losmaakt wat hij zelf ook heeft geproefd, geroken en beleefd. Uit al zijn liedjes spreekt het bitterzoete levensgevoel van Aznavour.

Sterallures

Eén keer heb ik hem zien optreden, in Zwitserland. Hij is dan eigenlijk al op leeftijd: 75, maar nog steeds weet hij zijn publiek te betoveren. Als geen ander weet hij de balans te vinden tussen spel en ernst, levensvreugde en melancholie, machismo en zachtaardigheid. Jammer alleen, vinden de stipte Zwitsers, dat het een uur duurt voordat Aznavour het podium betreedt. De volgende dag staat het in de Zwitserse kranten: Aznavour drinkt altijd een fles Dom Pérignon voor een concert, maar ze hebben hem champagne van een ander merk gebracht. Pas als zijn Dom Pérignon alsnog is gebracht, is Aznavour bereid op te treden. Sterallures dus, maar ja. Als Aznavour ze niet mag hebben, wie dan wel?

Het succes komt niet meteen. Als kind van Armeense emigranten in Parijs treedt hij op voor vrienden of familie en in achterafzaaltjes. In 1946 ontmoet hij Edith Piaf en zijn idool Charles Trenet. Aznavour wordt tekstschrijver-componist voor Piaf, wat zijn doorbraak als liedjesschrijver betekent. Een paar jaar later schrijft hij ook voor Juliette Gréco, die met Aznavours lied ‘Je hais les dimanches’ in 1952 een prijs wint.

1957 Geldt als het jaar van zijn doorbraak als zanger: eindelijk staat hij zelf bovenaan het affiche met een serie concerten in L’Olympia. Aznavour besluit een buitenlandse tournee te ondernemen. Dan begint zijn zegetocht: overal waar hij komt, zijn de concerten van de Fransman een daverend succes. François Truffaut cast de zanger-acteur in 1960 voor een hoofdrol als laconieke cafépianist in zijn film Tirez sur le pianiste. Het succes van die film in de VS opent alle deuren. Aznavour verovert New York, Carnegie Hall ligt aan zijn voeten.

24 Whisky op één avond

In 1968 trouwt de 44-jarige Aznavour met alweer zijn derde vrouw, de twintig jaar jongere, mooie Zweedse Ulla Thorsell. Met haar krijgt hij een dochter, Katia, die tegenwoordig met hem optreedt. Maar bij drie vrouwen blijft het niet. Talloze vrouwen versiert hij, na afloop van een voorstelling. Of zij hem. In een tv-programma geeft hij eens grif toe dat hij met honderden dames het bed heeft gedeeld – in Frankrijk is dat ook niets om je voor te schamen – en zegt hij: ‘Ik ga geen namen noemen, want die vrouwen zijn nu allemaal getrouwd en hebben kinderen.’ Ook spreekt hij in die uitzending over de 24 whisky die hij in zijn jonge jaren op één avond soldaat wist te maken.

Begin jaren zeventig verhuist Aznavour naar de VS. Dit is ook de tijd dat de zanger meer maatschappelijk betrokken liedjes schrijft, zoals het destijds pikante ‘Comme ils disent’, over homoseksualiteit en travestie. Aznavour schrijft ook een nummer in het Engels, ‘She’, dat hem in Engeland een platina plaat oplevert, maar in Frankrijk niet aanslaat. De Fransen horen hem liever zingen in la langue de Molière. Maar Aznavour schreef ook een nummer in het Frans en in het Engels tegelijk: ‘For Me Formidable’. Zijn nummers worden door wereldsterren over- genomen. Ray Charles vertolkt ‘La mamma’, Fred Astaire ‘Les plaisirs démodés’ en Bing Crosby ‘Hier encore’. En eind 1990 treedt Aznavour op in het fameuze Palais des Congrès, samen met zijn intieme vriendin Liza Minnelli, wat prachtige duetten oplevert. Later zal hij die formule herhalen. Aznavour zingt met Patrick Bruel in ‘Mon amant de Saint-Jean’, en neemt een ‘virtueel’ duet op met Piaf: hij zingt mee met een oude opname door Piaf van een lied dat hij ooit (in 1951) zelf voor haar schreef.

Jazznavour

Toegegeven, sinds de jaren zeventig heeft Aznavour nooit meer een echte hit geschreven. Steeds weer treedt hij op met dezelfde nummers die zijn publiek zo graag wil horen. Maar om het spannend te houden wisselt de zanger bij elke tournee van stijl en arrangement. In de jaren negentig doet hij een gouden greep om zijn muziek van een nieuw elan te voorzien: onder de titel Jazznavour brengt hij een nieuw album uit met veertien van zijn nummers in jazzversie. Ook staat Aznavour er op bij elk optreden aan het begin wat nieuwe liedjes te zingen. ‘Voor mezelf’, zegt hij dan. ‘En daarna zing ik voor u mijn grote successen.’ Aznavour is ook een begaafd acteur. Zingt hij bijvoorbeeld ‘Tu t’laisses aller’, dan zakt hij onderuit in een stoel, als een teleurgestelde echtgenoot. Tijdens ‘Les plaisirs démodés’ fingeert hij een intieme dans met een geliefde. Bij ‘Comme ils disent’ gaat de pink omhoog. Aznavour acteert ook in meer dan zestig films. In mei vorig jaar was hij nog in Cannes om het filmfestival te openen en, charmant als altijd, een jonge actrice een handkus te geven.

Verslaafd aan applaus

Ironisch blijft dat de beroemdste Fransman eigenlijk geen Fransman is. Met het land van zijn ouders, Armenië, blijft Aznavour zich verbonden voelen. Op verschillende momenten in zijn leven gebruikt hij zijn bekendheid om aandacht te genereren voor Armenië, zoals in 1988 na de aardbeving waarbij 50.000 doden vielen. Aznavour richt in dat jaar zijn Fondation Aznavour pour l’ Arménie op en neemt begin 1989 met negentig bekende zangers en acteurs het nummer ‘Pour toi Arménie’ op. Er worden een miljoen plaatjes van verkocht. Kort daarop benoemt de Unesco Aznavour tot Permanent Ambassadeur voor Armenië.

In 2006 begint hij aan zijn afscheidstournee, met een groots concert in Parijs, in aanwezigheid van de toenmalige president Chirac. Maar hij is als Heintje Davids, Barbra Streisand, Tina Turner en zovele anderen: wie verslaafd is aan het applaus, gaat door totdat hij erbij neervalt. Met zijn chansons, die met de jaren beter worden, zoals wijn. Met zijn stem, die klinkt als een eeuwenoude Stradivarius. Maar bovenal met die ontwapenende charme, die verschijning die altijd blijft intrigeren. Met zijn bijna luchtige, licht gespeelde melancholie.

Want, zo weet hij, nostalgie is een vorm van geluk.

 

 
 
Advertenties
Comments
One Response to “Frankrijks grootste charmeur”
  1. Paul Lecluse schreef:

    Ben vanaf mijn c.a 17 jaar door een zwager in contact gekomen met de muziek van Charles Aznavour. Had al zijn platen meegekregen van mijn zwager voor een lange tijd en heb de groeven uit de platen bijna afgesleten. Sindsdien blijf ik tot nu met regelmaat zijn muziek draaien. Nu wel als mp3, maar dat hoort nu bij deze tijd. Heb ook diverse concerten meegemaakt en heb alle DVD’s van hem. Ben nu 66 jaar en hoop dat hij nog wat jaren op deze aardbol zal mogen blijven.
    Bedankt Collin van Heezik voor dit bericht van je op het web.

    Groeten, Paul Lecluse uit Eindhoven

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: